Mowa zależna + Checklista (Reported Speech)

Przypominamy garść kluczowych zagadnień związanych z raportowaniem słów innych – tym razem w ujęciu praktycznym: bez gramatycznych układanek, za to z punktu widzenia użytkownika. Stąd kategoria, w której tej post wylądował. Na koniec dodajemy przydatną checklistę.

Rozpoczynamy kilkoma pytaniami kontrolnymi:

  1. Czy czasownik raportujący jest zawsze w czasie przeszłym?

  2. Czy możemy pozostawić czasownik główny bez cofania go do formy przeszłej?

  3. Czy wszystkie pytania raportujemy w ten sam sposób?

  4. Why should I even bother?

 

Pytanie 1

Odpowiedź: nie. Za przykład niech posłuży sytuacja, gdy przekazujemy czyjąś wypowiedź na żywo. Wyobraźmy sobie rozmowę pomiędzy Markiem i Stevem, gdzie Steve na żywo przekazuje słowa Billa, z którym z kolei prowadzi rozmowę telefoniczną [czyli: Bill <TEL> Steve > Mark].

Załóżmy zatem, że Bill skarży się Steve’owi słowami: Połowa ludzi na świecie mnie okrada, które Steve przekazuje dalej do Marka: Bill mówi, że połowa ludzi na świecie go okrada. Ze względu na to, że raport dotyczy aktualnie trwającej czynności, czasownik “mówić” przyjmie formę teraźniejszą, a nie przeszłą. Zmianie ulegnie za to zaimek (mnie → go).

Bill: Half the world’s population is stealing from me.
Steve: Bill says half the world’s population is stealing from him.
Mark: More, actually, from what I can see.

Sytuacje tego typu zdarzają się oczywiście rzadko i mowa zależna służy przede wszystkim do relacjonowania słów wypowiedzianych wcześniej. Pamiętamy o zasadzie cofania czasownika w przeszłość, kiedy jest to możliwe, np.

I work for the government → He said (that) he worked
I’m checking the flight→ She said (that) she was checking
We haven’t prepared the report yet → They said (that) they hadn’t prepared
I can’t stay here any longer → He said (that) he couldn’t stay

 

Warto pamiętać

  1. Czasowników could i would nie cofamy: We could try that new pub at the market square → Steve suggested we could try.
  2. Czasownik must przeważnie zamienimy na bardziej odmienialną formę had to: I must complete the presentation by Friday morning → He said he had to complete
  3. … ale forma negatywna mustn’t pozostanie bez zmian (ze względu na odmienne znaczenie – “nie wolno”): Staff mustn’t smoke on these premises → The sign said we mustn’t smoke.

 

Pytanie 2

Odpowiedź: tak. Możemy pozostawić czasownik główny w formie niezmienionej (pomimo cofniętego czasownika raportującego), gdy dana sytuacja jest nadal aktualna. Zdanie: “Pracuję w dużej firmie” w formie zależnej może mieć zatem dwa warianty: Bill said he works for a big company lub Bill said he worked for a big company.

Wariant pierwszy informuje nas tym, że Bill nadal tam pracuje (czynność aktualna), natomiast wariant drugi będzie mniej precyzyjny, ponieważ pozostawienie czasownika w formie teraźniejszej jest w takim przypadku dowolne. Oznacza to, że zdanie Bill said he worked może świadczyć zarówno o aktualnym jak i nieaktualnym charakterze tej sytuacji, ponieważ czasowniki aktualne również możemy cofnąć w czasie zgodnie z regułami konstrukcji zależnej. W niektórych kontekstach może to zatem budzić pewne nieścisłości — patrz odpowiedź na Pytanie 4.

 

Pytanie 3

Odpowiedź: nie. W mowie zależnej istotne jest, który z dwóch typów pytań raportujemy: yes/no question czy wh-question. Każdy z tych typów posiada własną konstrukcję zależną.

Pytanie yes/no (rozpoczynające się od operatora does, did, have, itd.) wprowadzamy konstrukcją: ask/want to know + if/whether. Operator zostaje pominięty. Zatem zdanie Did the Minister answer your questions?* może przybrać następującą postać zależną:

She asked me whether the Minister had answered my questions.

Pytanie wh (rozpoczynające się od what, who, where, when, why, which i – wyjątkowo – how, how much, how long, itd.) wprowadzamy konstrukcją: ask/want to know + dane słowo wh. Wracając do rozmowy naszych trzech bohaterów, wyobraźmy sobie Marka zwracającego się z pytaniem do Billa: ile miejsca zajmuje teraz twoje nowe okno? Pytanie to Steve przekazuje Billowi dopiero po pewnym czasie:

Mark: How much space does his new window take now?
Steve: Mark wanted to know how much space your new window took.
Bill: All it could find.

 

Warto pamiętać

  1. W języku angielskim nie istnieją pytania podwójne, czyli pytanie w pytaniu. W jednym pytaniu występuje tylko jedna konstrukcja inwersji (Mark wanted to know how much space did your new window take), podobnie jak ma to miejsce w pytaniu pośrednim. Na przykład: Przepraszam, czy może mi pani powiedzieć, która jest godzina?

Excuse me, could you please tell me what time it is?

Inwersja dotyczy tu zatem oryginalnego pytania (“could you tell me?”), a sama treść pytania przybiera formę oznajmującą.

  1. Bardziej zaawansowani użytkownicy mogą pokusić się o relacjonowanie dwóch i więcej zdań jednocześnie, nawet jeśli należą do różnych typów: Have you always lived in this city? Why do you like it?*

They wanted to know if I had always lived in that city, and why I liked it.

 

Pytanie 4

Odpowiedź: ponieważ niewłaściwe użycie mowy zależnej może wprowadzać rozmówcę w błąd. Przyjrzyjmy się następującym dwóm scenariuszom i pojawiającym się nieścisłościom.

Scenariusz 1

Mark i Steve rozmawiają w sali konferencyjnej nr 1 i umawiają się na późniejsze spotkanie wraz z Billem. Mark mówi: I will meet you both here later. Chwilę później (przed właściwym spotkaniem) Steve rozmawia z Billem w sali nr 2 i relacjonuje słowa Marka: Mark said he would meet us here later.

Błędem jest tu oczywiście brak zmiany miejsca z “tutaj” na “tam”, co powinniśmy zrobić według zasady, że zmieniamy wszystkie słowa odnoszące się do nowych informacji lub tych, które są już nieaktualne w momencie relacjonowania. Jednak nawet tak zmienione zdanie nadal wprowadza pewną wątpliwość: czy spotkanie ma się odbyć, czy już się odbyło? A może miało się rozpocząć już chwilę temu, ale Mark się nie zjawił? Dla czytelności przekazu Steve mógłby zdecydować się pozostawić czasownik główny w formie teraźniejszej, czyli:

Mark said he will meet us there later.

Scenariusz 2

Przywołujemy słowa prezesa firmy, który w wywiadzie sprzed kilku lat zapewnia, że wprawdzie kontaktował się z pracownikami konkurencyjnej firmy Pear Inc, ale było to trzy lata temu: Yes, I did get in touch with those people but it was over three years ago. Powiedzmy, że oznacza to rozmowę przed objęciem przez prezesa naczelnej funkcji w firmie i dostępem do poufnych informacji. Jedną z możliwości przywołania tej rozmowy jest następująca forma zależna: In the interview Mr Fence admitted getting in touch with Pear Inc’s staff, but claimed it was over three years ago.

Błąd polega na pozostawieniu przysłówka ago (“temu”) w niezmienionej formie, ponieważ odnosi się on wyłącznie do sytuacji w przeszłości licząc “od tego momentu”. Jeśli wywiad przeprowadzono 5 lat temu, kontakt z ludźmi Pear Inc miał miejsce ponad 8 lat temu. Tymczasem przysłówek ago w formie zależnej mówi o kontakcie 3 lata temu, czyli de facto po tym, kiedy wywiad w ogóle miał miejsce.

Co zatem cofamy? Poniżej przedstawiamy dwie ściągawki zwierające zarówno zaimki jak i określenia miejsca i czasu wymagające zmiany w reported speech.

 

 

Warto pamiętać

Chcąc wzbogacić swój zasób słownictwa o nowe czasowniki raportujące, pamiętajmy o poprawnej konstrukcji popularnego czasownika suggest. Wbrew obiegowej opinii, nie jest poprawne przeniesienie konstrukcji z języka ojczystego: The manager suggested me to do some more research on the subject*.

Możemy jednak zdecydować się na jeden z dwóch wariantów: The doctor suggested I (should) get some exercise* (gdy ktoś zasugerował komuś innemu) oraz My friends suggested going to the gym / My friends suggested we went to the gym* (gdy ktoś zasugerował grupie, do której należy). Inny przykład:

Steve: I suggest we start saving up for our retirement.
Bill: Yes, I agree.

Both: This should be about enough.

 

Reported Speech Checklist

 

* Przykłady zdań pochodzą z podręcznika MyGrammarLab: Intermediate B1/B2, wyd. Pearson, 2012.

 

STRONA GŁÓWNA

 

Następny Post
Poprzedni Post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *